Wie aan molens denkt, denkt niet onmiddellijk aan Midden-Limburg. Toch mag het Weerterland zich een echt molenland noemen. Molens nemen hier een prominente plaats in het landschap en in onze buurten, dorpen en steden in.  En dat vaak al honderd jaar of nog veel langer!  

Onze molens getuigen van het agrarisch verleden van deze streek. En het zijn, ook nu nog, plaatsen waar mensen elkaar graag en vaak ontmoeten. Voor een draaiende molen rijdt men graag een blokje om en de vrijwillige- of beroepsmulder vindt het leuk en maar wat gezellig wanneer u belangstelling voor ‘zijn molen’ toont en even op de molen komt kijken. Dat maakt van de molens vaak een levendig middelpunt van het dorp of de buurt waar de molens staan. Op en rond de molens valt altijd wel iets te beleven.

Midden-Limburg is een streek met veel wind- en watermolens

Wind- en watermolens

Weert, Nederweert, Budel en delen van de gemeente Leudal vormen samen het Weerterland. Een landschappelijk aantrekkelijke streek met 19 windmolens en 6
watermolens. Molens bovendien die nog regelmatig draaien en malen en waarbij soms het ambachtelijk gemalen meel ook nog te koop is. Op enkele molens worden vrijwillige molenaars opgeleid. Wanneer de molenaar op de molen aanwezig is, kunt u de molens bijna altijd bezichtigen.

Van oudsher waren de zand- en veengronden rondom Weert en De Peel weinig vruchtbaar. De karige bodem leverde enkel rogge en boekweit. Daardoor komt men hier vooral molens tegen die deze granen maalden. Richting de Maas zijn het vooral watermolens langs de verschillende beken die het dorpsbeeld mee bepalen. Zonder
uitzondering zijn al onze molens monumenten die op de mooiste plekjes in ons Midden-Limburgse landschap staan.

Veel variatie ook in molensoorten kenmerkt het Weerterland

Variatie

Wat het Weerterland tussen Peel, Maas en Kempen als molenland vooral typeert is de
verscheidenheid in het soort molens dat men er aantreft. Kenmerkend zijn de
beltmolens, hier bergmolens genoemd. Deze ronde, meestal uit steen opgetrokken, windmolens hebben een met zand opgeworpen verhoging, de molenberg.
De berg is de buitenwerkvloer voor de mulder die op de berg de wieken en de vang bedient, de zeilen oplegt en de molen kruit. Bijzonder zijn de houten acht- en zelfs
zestienkantige molens van Swartbroek en Horn en de twee hoge oude stellingmolens in Swartbroek en Stevensweert. De dorpen Stramproy en Baexem zijn trots op hun eeuwenoude statige standerdmolens de Sint Jan en de Aurora

Ook in Stramproy, langs de A-beek en verder langs de Uffelsebeek, Leubeek en Roer ontdekt men prachtige watermolens en vlak over de grens met België en Duitsland staan enkele interessante wind- en watermolens. In Nederweert bij Roeven tenslotte ligt een waterkrachtcentrale (1923) bij Sluis 15.

Voet- fiets- en autotochten

Een molentocht te voet of met de fiets maken kan hier prima.  De Weerterland- route (55km) doorkruist deze streek en de Molenfietsroutes ‘Weert’ en ‘Stramproy’ zijn uitgestippeld door de Molenstichting Weerterland. Deze routes zijn bij de VVV te koop. Van Grathem naar Stevensweert loopt de Maasgouw Plus route (52km). Bij het
NS-station Roermond vertrekt de  auto-molenroute: Midden-Limburg en Leudal.  De ANWB fietsgids ‘Molens; routes, historie en achtergronden’ beschrijft ook diverse molenfietstochten in deze streek.